Dit is het verhaal van een plek in het mooie Brabant waar al generaties lang mensen samenkomen. Midden op het plein, naast de Servatius kerk, is De Zwaan uitgegroeid tot een vertrouwde plek voor dorpsgenoten, verenigingen en passanten.
Au fil des ans, le café a changé de visage, mais l'essence est restée la même : l'hospitalité, les rencontres et un lieu où l'on se sent bien accueilli.
Op deze pagina nemen we u mee door de tijd, met verhalen en foto’s, eidigend met overzicht van oud-uitbaters en eigenaren die De Zwaan hebben gevormd.
Het verhaal van “De Zwaan” begint, voor zover bekend in 1912 toen het pand nog eigendom was van de kerk. Daar word in de boeken een kostenpost vermeld van 600 Gulden ter inrichting als café van de zwaan volgens de nieuwe drank wet.
Adrianus Johannes Jansensen zijn vrouw Adriana Jonkers worden gezien als de eerste bekende uitbaters van Café De Zwaan.
Au village, on les appelait Janus et Jana.
Janus beperkte zich niet alleen tot het uitbaten van het café. Hij was daarnaast koopman en werkzaam als kleermaker en dreef een handel in manufacturen en maatkleding. Ook handelde hij in koloniale waren zoals zoals koffie, thee, cacao en rookwaren waarmee De Zwaan niet alleen een horecagelegenheid was, maar ook een plek waar men de dagelijkse benodigdheden kon kopen.
Hier zien we het dorpsplein van Borkel en Schaft, met de Sint-Servatiuskerk en Café De Zwaan op de achtergrond. Voor het café poseren Nederlandse militairen samen met dorpsbewoners, onder wie de destijds zwangere Jana Jansens. Opvallend is dat deze prentbriefkaart werd uitgegeven en verkocht door Janus zelf, die zo een extra bron van inkomsten had.
De foto’s van de deze briefprentkaarten werden gemaakt door de inmiddels bekende streekfotograaf Jan Bijnen uit Waalre. Hij trok met zijn fiets door Zuidoost-Brabant en ver daarbuiten, waar hij onvermoeibaar fotografeerde. In een kist achterop zijn fiets nam hij zijn glasnegatieven mee, om ze later zelf af te drukken.
Het interieur van Café De Zwaan in Borkel en Schaft aan het begin van de twintigste eeuw. Hier is te zien hoe De Zwaan destijds al een belangrijke ontmoetings en verzamelplek was voor zowel dorpsbewoners als militairen tijdens de mobilisatie in de Eerste Wereldoorlog in 1914.
De oude foto’s laten duidelijk zien welke functie De Zwaan in het dorp vervulde. Links boven op het raam stond vermeld ” Café De Zwaan A. J. Janssens-Jonkers en daarnaast prijkte de witte zwaan. Het café was niet alleen een plek voor een drankje of een maaltijd of andere dingen maar vooral een plek waar het sociale leven van Borkel en Schaft samenkwam.
Dorpsbewoners, jong en oud, verzamelde zich voor het café. Achter de tafel, zittend links, is burgemeester Baken te herkennen.
Op deze foto uit 1918 zijn vrouwelijke leden van de Rooms-Katholieke Boerinnenbond te zien, samen met pastoor Van den Biggelaar, voor Café De Zwaan. De Zwaan speelde toen al een belangrijke rol bij bijeenkomsten van verenigingen en binnen het katholieke dorpsleven.
Cette tradition se perpétue encore aujourd'hui. L'ancienne K.V.O., aujourd'hui connue sous le nom d'association de dames D.O.E. (Dames Onder Elkaar), célèbre toujours sa fête de Noël annuelle au Swan.
Café De Zwaan anno 1916
De Zwaan was niet alleen een gebouw aan het plein, maar een vaste waarde in het dagelijkse leven van Borkel en Schaft. Een bekende plaats in het dorp en omgeving. Hier nog met het oorspronkelijke rieten zadeldak te zien, dat rond 1930 werd vervangen door dakpannen.
La fanfare EMOS (Eendracht maakt Ons Sterk) a été fondée en 1920 et a rapidement joué un rôle important dans la vie du village de Borkel en Schaft. Dans les premières années, l'association ne disposait pas encore de ses propres locaux, si bien que les répétitions et les représentations avaient souvent lieu au Café De Zwaan.
Pendant de nombreuses années, la salle De Zwaan a été le cadre de soirées musicales et de rassemblements où musiciens et habitants du village se retrouvaient. Le pub n'était donc pas seulement un lieu de rencontre, mais aussi une étape importante de la riche vie associative du village.
Tot op de dag van vandaag leeft deze geschiedenis voort en draagt een gedeelte van het restaurant nog altijd de naam EMOS.
Rond oude cafés en herbergen doen vaak de spannendste verhalen de ronde. Ook de naam “De Zwaan” werd vroeger in verband gebracht met onzedelijke praktijken of met dames die niet alleen voor een kop koffie langskwamen.
Voor De Zwaan in Borkel en Schaft lijkt dat beeld echter juist totaal niet te passen. Dit pand was lange tijd in bezit van de kerk en stond daarmee behoorlijk netjes onder toezicht van het kerkbestuur. Toen Jan Sprengers het pand in 1954 kocht, kreeg hij het dan ook niet zomaar zonder voorwaarden mee.
Bij de verkoop werd namelijk nadrukkelijk vastgelegd dat in De Zwaan geen uitvoeringen, vertoningen of ontspanningen mochten plaatsvinden die in strijd waren met de katholieke geloofs- en zedenleer.
Oftewel: de pastoor hield liever niet van al te wilde verrassingen in de zaal.
En eerlijk is eerlijk…
dat is door de jaren heen gelukkig ook zo gebleven.
Harrie Peters, rechts op de foto, kocht De Zwaan in 1964 en baatte het café samen met zijn vrouw Diny (linksonder met bril) uit tot eind 1973. De foto’s tonen het interieur van het café uit die periode, met de lange bar, de tapinstallatie en de typische dorpscafésfeer van De Zwaan. Ze kookte destijds voor meer dan honderd bruiloftgasten vanuit hun eigen “gewone” keuken thuis zo vertelde hun dochter Rita.
In de loop van de twintigste eeuw bleef De Zwaan zich ontwikkelen, terwijl de kern van de plek hetzelfde bleef.
Jos Franken en Harry Baken twee architecten kopen het pand in 1973 en verbouwen De Zwaan en het woonhuis in de periode van 1973 tot 1975 en verhuren het.
Het café groeide mee met het dorp en de streek en ontwikkelde zich steeds meer tot een café-restaurant waar niet alleen dorpsbewoners, maar ook bezoekers van buiten Borkel en Belgie graag kwamen. De ligging aan het plein, vlak bij de kerk en in de nabijheid van de Dommel en de omliggende natuur, maakte “De Zwaan” ook tot een vanzelfsprekende stop voor zowel inwoners wandelaars, toeristen en passanten.
En octobre 1987, ils reprennent De Zwaan. Ensemble, ils font du café un endroit chaleureux et familier pour le village. Dans la cuisine et dans le commerce, l'hospitalité et l'attention sont au centre des préoccupations, comme on pouvait s'y attendre à l'époque dans un vrai café-restaurant brabançon.
La famille apporte également son aide : le père, Adriaan, et la mère, Rietje, interviennent lorsque l'activité est intense. C'est l'époque des tables basses, des fêtes de famille et des buffets froids élaborés. Avec soin et dévouement, Pieter et Els veillent à ce que tout le monde se sente le bienvenu.
Het interieur in die tijd ademt gezelligheid en karakter. Houten tafels met Perzische kleedjes, een biljart en een dansvloer die regelmatig werd geboend en ingevet vormen het hart van het café.
C'est là que les gens font la fête, dansent et mangent ensemble. La salle est le cadre d'innombrables rassemblements, des clubs aux mariages. Ces images montrent ce que De Zwaan représente depuis des générations.
En 1996, Pieter et Els ont acheté De Zwaan pour couronner leur dur labeur et ont agrandi le cygne et la maison d'habitation adjacente.
Marjo Verstraaten hier samen met Pieter Oostveen. Marjo is al sinds haar zestiende verbonden aan De Zwaan en daarmee al decennialang één van de vaste gezichten in de zaak.
Ze begon in de tijd van Richard Wodak en groeide uit tot een onmisbare kracht binnen het De Zwaan. Met haar ervaring, overzicht en gevoel voor planning weet ze als geen ander wat er nodig is.
Marjo wist altijd al mensen om zich heen te verzamelen. Vroeger belde ze haar moeder, Maar ook haar kinderen hebben hier allemaal een tijd gewerkt. En haar zoon “Onzen Danny” is op dit moment een vaste kracht in de keuken.
Sinds het begin van de jaren 2000 zijn de leden van Probus Kempenland niet meer weg te denken uit De Zwaan.
Deze vereniging van betrokken en actieve senioren komt hier regelmatig samen voor bijeenkomsten waarin ontmoeting en gesprek centraal staan.
Rondom die momenten is De Zwaan al jarenlang de plek waar zij samenkomen voor een lunch, diner of een borrel. Hierdoor is er door de jaren heen een mooie band gegroeid. De dames hebben daarbij hun eigen tradities, zoals de gezellige lady lunch, en jaarlijks vinden ook de kerstviering en het gezamenlijke jaardiner bij ons plaats.
Door de jaren heen werd De Zwaan gedragen door verschillende generaties uitbaters en eigenaren. Iedere periode gaf op zijn eigen manier vorm aan De Zwaan, maar de kern bleef altijd hetzelfde: een warme en gastvrije plek in het hart van het mooie Borkel en Schaft.
De inrichting veranderde, generaties wisselden, het dorp groeide en de wereld eromheen veranderde mee. De Zwaan bleef een plek waar mensen samenkomen. Dat maakt deze locatie niet alleen bijzonder als horecazaak, maar ook als een levend stukje geschiedenis.
À partir de 2021, nous, Patrick Poeliejoe et Carola Adriaanse, pourrons poursuivre l'exploitation de cet endroit spécial. Dans le respect de la riche histoire de la propriété et de l'amour du métier, nous continuerons à construire le Grand Café De Zwaan avec notre équipe.
Nous voulons conserver ce qui fait la force de De Zwaan depuis des générations : un lieu accueillant et chaleureux pour les villageois, les hôtes réguliers, les visiteurs de la région, les randonneurs, les cyclistes, les touristes et tous ceux qui veulent vivre l'expérience de Borkel en Schaft.
Ainsi, l'histoire de De Zwaan se perpétue non seulement à travers des photos et des histoires anciennes, mais aussi précisément à travers l'hospitalité, les rencontres et les moments qui s'y déroulent chaque jour.