De geschiedenis van
Grand Café De Zwaan
Waar het verhaal van
De Zwaan begint
Dit is het verhaal van een plek in het mooie Brabant waar al generaties lang mensen samenkomen. Midden op het plein, naast de Servatius kerk, is De Zwaan uitgegroeid tot een vertrouwde plek voor dorpsgenoten, verenigingen en passanten.
Im Laufe der Jahre veränderte das Café sein Aussehen, aber die Essenz blieb dieselbe: Gastfreundschaft, Begegnung und ein Ort, an dem man sich willkommen fühlt.
Op deze pagina nemen we u mee door de tijd, met verhalen en foto’s, eidigend met overzicht van oud-uitbaters en eigenaren die De Zwaan hebben gevormd.
" Want wie vooruit wil, moet weten waar hij vandaan komt"
Het oudste bekende beeld van
Der Schwan
Jan und Jana Jansens
Het verhaal van “De Zwaan” begint, voor zover bekend in 1912 toen het pand nog eigendom was van de kerk. Daar word in de boeken een kostenpost vermeld van 600 Gulden ter inrichting als café van de zwaan volgens de nieuwe drank wet.
Adrianus Johannes Jansensen zijn vrouw Adriana Jonkers worden gezien als de eerste bekende uitbaters van Café De Zwaan.
Im Dorf waren sie als Janus und Jana bekannt.
Janus beperkte zich niet alleen tot het uitbaten van het café. Hij was daarnaast koopman en werkzaam als kleermaker en dreef een handel in manufacturen en maatkleding. Ook handelde hij in koloniale waren zoals zoals koffie, thee, cacao en rookwaren waarmee De Zwaan niet alleen een horecagelegenheid was, maar ook een plek waar men de dagelijkse benodigdheden kon kopen.
Prentbriefkaarten uit 1914
Hier zien we het dorpsplein van Borkel en Schaft, met de Sint-Servatiuskerk en Café De Zwaan op de achtergrond. Voor het café poseren Nederlandse militairen samen met dorpsbewoners, onder wie de destijds zwangere Jana Jansens. Opvallend is dat deze prentbriefkaart werd uitgegeven en verkocht door Janus zelf, die zo een extra bron van inkomsten had.
Jan Bijnen
De foto’s van de deze briefprentkaarten werden gemaakt door de inmiddels bekende streekfotograaf Jan Bijnen uit Waalre. Hij trok met zijn fiets door Zuidoost-Brabant en ver daarbuiten, waar hij onvermoeibaar fotografeerde. In een kist achterop zijn fiets nam hij zijn glasnegatieven mee, om ze later zelf af te drukken.
Nederlandse militairen bij
“Café De Zwaan”
Het interieur van Café De Zwaan in Borkel en Schaft aan het begin van de twintigste eeuw. Hier is te zien hoe De Zwaan destijds al een belangrijke ontmoetings en verzamelplek was voor zowel dorpsbewoners als militairen tijdens de mobilisatie in de Eerste Wereldoorlog in 1914.
Een ontmoetingsplek
Voor het hele dorp
De oude foto’s laten duidelijk zien welke functie De Zwaan in het dorp vervulde. Links boven op het raam stond vermeld ” Café De Zwaan A. J. Janssens-Jonkers en daarnaast prijkte de witte zwaan. Het café was niet alleen een plek voor een drankje of een maaltijd of andere dingen maar vooral een plek waar het sociale leven van Borkel en Schaft samenkwam.
Dorpsbewoners, jong en oud, verzamelde zich voor het café. Achter de tafel, zittend links, is burgemeester Baken te herkennen.
Rooms Katholieke Boerinnenbond
Op deze foto uit 1918 zijn vrouwelijke leden van de Rooms-Katholieke Boerinnenbond te zien, samen met pastoor Van den Biggelaar, voor Café De Zwaan. De Zwaan speelde toen al een belangrijke rol bij bijeenkomsten van verenigingen en binnen het katholieke dorpsleven.
Diese Tradition wird bis zum heutigen Tag fortgesetzt. Die ehemalige K.V.O., heutzutage bekannt als Damenvereinigung D.O.E. (Damen Untereinander), feiert immer noch ihre jährliche Weihnachtsfeier im De Zwaan.
Bekannte Stelle im Dorf
Café De Zwaan anno 1916
De Zwaan was niet alleen een gebouw aan het plein, maar een vaste waarde in het dagelijkse leven van Borkel en Schaft. Een bekende plaats in het dorp en omgeving. Hier nog met het oorspronkelijke rieten zadeldak te zien, dat rond 1930 werd vervangen door dakpannen.
Fanfare E.M.O.S.
Fanfare EMOS (Eendracht Maakt Ons Sterk) wurde 1920 gegründet und spielte bald eine wichtige Rolle im Dorfleben von Borkel und Schaft. In den Anfangsjahren hatte der Verein noch keine eigenen Räumlichkeiten, weshalb Proben und Auftritte oft im Café De Zwaan stattfanden.
Der Saal von De Zwaan war jahrelang Schauplatz von Musikabenden und Zusammenkünften, bei denen Musiker und Dorfbewohner zusammenkamen. Damit war das Café nicht nur ein Treffpunkt, sondern auch eine wichtige Bühne für das reiche Vereinsleben des Dorfes.
Tot op de dag van vandaag leeft deze geschiedenis voort en draagt een gedeelte van het restaurant nog altijd de naam EMOS.
De naam "De Zwaan"
Rond oude cafés en herbergen doen vaak de spannendste verhalen de ronde. Ook de naam “De Zwaan” werd vroeger in verband gebracht met onzedelijke praktijken of met dames die niet alleen voor een kop koffie langskwamen.
Voor De Zwaan in Borkel en Schaft lijkt dat beeld echter juist totaal niet te passen. Dit pand was lange tijd in bezit van de kerk en stond daarmee behoorlijk netjes onder toezicht van het kerkbestuur. Toen Jan Sprengers het pand in 1954 kocht, kreeg hij het dan ook niet zomaar zonder voorwaarden mee.
Bij de verkoop werd namelijk nadrukkelijk vastgelegd dat in De Zwaan geen uitvoeringen, vertoningen of ontspanningen mochten plaatsvinden die in strijd waren met de katholieke geloofs- en zedenleer.
Oftewel: de pastoor hield liever niet van al te wilde verrassingen in de zaal.
En eerlijk is eerlijk…
dat is door de jaren heen gelukkig ook zo gebleven.
Harrie und Diny Peters
Harrie Peters, rechts op de foto, kocht De Zwaan in 1964 en baatte het café samen met zijn vrouw Diny (linksonder met bril) uit tot eind 1973. De foto’s tonen het interieur van het café uit die periode, met de lange bar, de tapinstallatie en de typische dorpscafésfeer van De Zwaan. Ze kookte destijds voor meer dan honderd bruiloftgasten vanuit hun eigen “gewone” keuken thuis zo vertelde hun dochter Rita.
Jos Franken en Harry Baken
In de loop van de twintigste eeuw bleef De Zwaan zich ontwikkelen, terwijl de kern van de plek hetzelfde bleef.
Jos Franken en Harry Baken twee architecten kopen het pand in 1973 en verbouwen De Zwaan en het woonhuis in de periode van 1973 tot 1975 en verhuren het.
Vom Dorfcafé zum Café-Restaurant
Het café groeide mee met het dorp en de streek en ontwikkelde zich steeds meer tot een café-restaurant waar niet alleen dorpsbewoners, maar ook bezoekers van buiten Borkel en Belgie graag kwamen. De ligging aan het plein, vlak bij de kerk en in de nabijheid van de Dommel en de omliggende natuur, maakte “De Zwaan” ook tot een vanzelfsprekende stop voor zowel inwoners wandelaars, toeristen en passanten.
Pieter und Els Oostveen
Im Oktober 1987 übernehmen sie De Zwaan. Gemeinsam bauen sie das Café zu einem warmen und vertrauten Ort für das Dorf aus. In der Küche und im Geschäft stehen Gastfreundschaft und Aufmerksamkeit im Mittelpunkt, wie man es damals von einem echten Brabantschen Café Restaurant erwartet.
Ook familie helpt mee waar nodig: vader Adriaan en moeder Rietje springen bij wanneer het druk is. Het is de periode van koffietafels, familiefeesten en uitgebreide koude buffetten. Met zorg en toewijding zorgen Pieter en Els ervoor dat iedereen zich welkom voelt.
Het interieur van
De Zwaan in de jaren '80
Het interieur in die tijd ademt gezelligheid en karakter. Houten tafels met Perzische kleedjes, een biljart en een dansvloer die regelmatig werd geboend en ingevet vormen het hart van het café.
Hier wird gefeiert, getanzt und gemeinsam gegessen. Der Saal ist die Kulisse für unzählige Veranstaltungen, von Vereinen bis zu Hochzeiten. Diese Bilder zeigen, wofür De Zwaan seit Generationen steht.
Pieter und Els kaufen De Zwaan als Krönung ihrer harten Arbeit im Jahr 1996 und erweitern den Schwan und das angrenzende Wohnhaus.
Unsere Marjo
Marjo Verstraaten hier samen met Pieter Oostveen. Marjo is al sinds haar zestiende verbonden aan De Zwaan en daarmee al decennialang één van de vaste gezichten in de zaak.
Ze begon in de tijd van Richard Wodak en groeide uit tot een onmisbare kracht binnen het De Zwaan. Met haar ervaring, overzicht en gevoel voor planning weet ze als geen ander wat er nodig is.
Marjo wist altijd al mensen om zich heen te verzamelen. Vroeger belde ze haar moeder, Maar ook haar kinderen hebben hier allemaal een tijd gewerkt. En haar zoon “Onzen Danny” is op dit moment een vaste kracht in de keuken.
Probus Kempenland bij de Zwaan
Sinds het begin van de jaren 2000 zijn de leden van Probus Kempenland niet meer weg te denken uit De Zwaan.
Deze vereniging van betrokken en actieve senioren komt hier regelmatig samen voor bijeenkomsten waarin ontmoeting en gesprek centraal staan.
Rondom die momenten is De Zwaan al jarenlang de plek waar zij samenkomen voor een lunch, diner of een borrel. Hierdoor is er door de jaren heen een mooie band gegroeid. De dames hebben daarbij hun eigen tradities, zoals de gezellige lady lunch, en jaarlijks vinden ook de kerstviering en het gezamenlijke jaardiner bij ons plaats.
Der Schwan durch die Generationen hinweg
Door de jaren heen werd De Zwaan gedragen door verschillende generaties uitbaters en eigenaren. Iedere periode gaf op zijn eigen manier vorm aan De Zwaan, maar de kern bleef altijd hetzelfde: een warme en gastvrije plek in het hart van het mooie Borkel en Schaft.
De inrichting veranderde, generaties wisselden, het dorp groeide en de wereld eromheen veranderde mee. De Zwaan bleef een plek waar mensen samenkomen. Dat maakt deze locatie niet alleen bijzonder als horecazaak, maar ook als een levend stukje geschiedenis.
Der Schwan heute
Seit 2021 dürfen wir, Patrick Poeliejoe und Carola Adriaanse, diesen besonderen Ort fortführen. Mit Respekt vor der reichen Geschichte des Gebäudes und Liebe zum Handwerk bauen wir gemeinsam mit unserem Team weiter am Grand Café De Zwaan.
Was seit Generationen die Stärke von De Zwaan ausmacht, wollen wir weiterhin bewahren: ein gemütlicher und einladender Ort für Dorfbewohner, Stammgäste, Besucher aus der Region, Wanderer, Radfahrer, Touristen und alle, die Borkel und Schaft erleben möchten.
So lives the history of De Zwaan not only on in old photos and stories, but precisely also in the hospitality, encounters and moments that arise here every day anew.
Betreiber und Eigentümer
im Laufe der Jahre
im Laufe der Jahre
Beginn 20. Jahrhundert
Janus Janssens
&
Jana Janssens-Jonkers
&
Jana Janssens-Jonkers
Die frühesten bekannten Betreiber von De Zwaan.
1912
Offizielle rechtliche Gaststättentätigkeit
Der Kirchenvorstand lässt das Gebäude gemäß dem neuen Alkoholausschankgesetz als Gaststätte einrichten.
1928 – 1939
Johannes Laurens - Lau Claas
Mieter von De Zwaan und Kirchenältester der Kirchengemeinde.
1939 – 1954
Jan Sprengers
Mieter des "De Zwaan" nach dem Tod von Lau Claas.
1954
Jan Sprengers wird Eigentümer
Das Kirchenvorstand verkauft De Zwaan an Jan Sprengers.
1964 – 1973
Harrie Peters und Diny Peters-Baken
Kopen De Zwaan im Jahre 1964 und seine Wirtsleute bis Ende 1973.
Ende 1973
Jos Franken
&
Harry Baken
&
Harry Baken
Kaufen Sie das Grundstück, renovieren Sie es und vermieten Sie es an De Zwaan.
1975 – 1977
Emmy Maenen
&
Johan Luyten
&
Johan Luyten
Riefen De Zwaan zusammen.
1977 – 1987
Richard Wodak
Mieter und Betreiber von De Zwaan.
1987 – 2001
Pieter und Els Oostveen
Wirte im Oktober 1987 erworben und kauft die Immobilie im Dezember 1996 von Jos Franken und Harrie Baken.
2001 – 2016
Frank en Ger swinkels
Ger Swinkels kauft das Gebäude von Pieter Oostveen. Frank Swinkels betreibt De Zwaan.
2016 – 2021
Gertie Imming
&
Robbie Verhagen
&
Robbie Verhagen
Henk en Lenie Imming kopen het pand. Gertie Verhagen-Imming en Robbie Verhagen baten De Zwaan uit.
2021 – heute
Patrick Poeliejoe
&
Carola Adriaanse
&
Carola Adriaanse
Huren het pand in 2021 en kopen het in 2025 van de familie Imming en zetten de geschiedenis van De Zwaan voort.
Zusammensetzung dieser Geschichte
Dit verhaal over de geschiedenis van Grand Café De Zwaan is met veel zorg en aandacht samengesteld door Patrick, met behulp van oude foto’s, documenten, verhalen van oud-uitbaters, medewerkers én gasten, en informatie uit archieven en heemkundekringen. Daarbij is gestreefd naar een zo compleet en eerlijk mogelijk beeld.
Ondanks alle zorg kan het zijn dat er nog onvolledigheden of aanvullingen zijn. Mocht u informatie hebben die dit verhaal kan verrijken, dan wordt dat zeer gewaardeerd.
Quellen & Archive
Alte Besitzer und Betreiber
Regionalhistorisches Zentrum Eindhoven
Heimatkundekreis Weerderheem Valkenswaard
Historische kranten: Meierijsche Courant & Eindhovens Dagblad
Valkenswaard wie es war
Borkel und Schaft wie es war
Gemeinde Valkenswaard – Geschichte von Borkel und Schaft
Tony Willems
Rita Peters (Tochter von Harrie & Diny Peters)
Loraine Jansens (kleindochter Janus Jansens & Jana Jansens-Jonkers)
Joop van Appeldorn